Gezonde huid: wat een dermatoloog je adviseert

Een gezonde huid is geen kwestie van dure potjes. Het draait om een paar basics die je elke dag volhoudt: je beschermen tegen de zon, je huid niet uitdrogen met te veel wassen, voldoende vocht, een rustige voeding en goed slapen. En: niet roken.

In een aflevering van De Healthcast schoof een dermatoloog aan. Zij behandelt dagelijks huidziektes en huidkanker. In dit artikel zetten we haar belangrijkste punten op een rij, zodat je vandaag al weet waar je op moet letten. Geen reclame, geen merken, gewoon wat de huid echt nodig heeft.

Je huid is je grootste orgaan en je eerste beschermlaag. Ze houdt virussen en bacteriën buiten, regelt je temperatuur, laat je voelen en maakt vitamine D aan. Een gezonde huid houd je niet met één wondermiddel, maar met een paar gewoontes:

• Bescherm tegen de zon. Zonlicht is de grootste factor waar je zelf invloed op hebt, zowel voor veroudering als voor huidkanker.
• Was rustig. Eén keer per dag douchen is genoeg. Twee keer per dag droogt je huid juist uit.
• Houd vocht vast. Bij een droge of oudere huid helpt insmeren met een vette of olie-achtige verzorging.
• Let op je voeding. Vooral suiker en (bij acne) zuivel kunnen de huid beïnvloeden.
• Slaap genoeg. Te weinig slaap verhoogt cortisol en raakt zo je huidkwaliteit.
• Rook niet. Roken is een van de externe factoren die je huid sneller laat verouderen.

De dermatoloog is hier het stelligst: zonlicht doet de meeste schade. Er zijn twee soorten UV-straling die de huid bereiken, met een handig ezelsbruggetje. UVA dringt diep door en hoort bij aging (veroudering). UVB blijft oppervlakkiger en hoort bij burning (verbranden en bruin worden). UVA komt zelfs door glas heen, dus ook achter het stuur of bij het raam krijg je het binnen.

Belangrijk: je hoeft niet verbrand te zijn om schade op te lopen. Zon op je huid betekent altijd UV-schade aan je DNA, ook zonder rode kleur. En bruin worden is geen bescherming: dat pigment is je natuurlijke paraplu, maar je hebt al schade opgelopen om die paraplu op te steken.

Het advies van de dermatologen heet kort: smeren, kleren, weren. Smeer je in met zonnebrand, draag zo nodig beschermende kleding, en mijd de felle zon rond het midden van de dag. “In de maanden maart, april tot september, oktober smeer je in tegen de zon, ook als je gewoon naar buiten gaat.” Zelfs boodschappen doen telt mee, en bewolking houdt lang niet alles tegen.

Veel mensen denken dat vaker en grondiger wassen beter is. Voor je huid is dat juist averechts. Water en zeep spoelen je natuurlijke vetlaagje weg, waardoor je huid uitdroogt.

De vuistregels van de dermatoloog:

• Niet te vaak. “Eén keer per dag is wel echt de max.” Twee keer per dag douchen noemt ze voor je huid belachelijk.
• Niet te veel zeep. Zeep droogt extra uit. Iets op oliebasis, zoals een douche-olie, geeft juist wat vet terug.
• Vet terug bij een droge huid. Een oudere, dunnere huid houdt minder goed vocht vast en heeft eerder verzorging nodig.

Een gezonde jonge huid kan veel hebben. Maar naarmate je ouder wordt, wordt de huid dunner en droger, jeukt sneller, en wordt rustig wassen belangrijker.

Vroeger zeiden dermatologen dat voeding niets met de huid te maken had. Daar komen ze van terug. Wat nu redelijk duidelijk is:

• Suiker. Wie een huidziekte als psoriasis heeft, is er in theorie bij gebaat om minder suiker te eten.
• Zuivel bij acne. Twee of meer porties zuivel per dag laten acne vaker zien. Het lijkt te maken te hebben met lactose en een eiwitrijk dieet, iets waar sporters en bodybuilders relatief veel mee te maken hebben.

Hoe precies welke voeding werkt, is nog niet helemaal uitgezocht. Maar dat voeding invloed heeft, staat inmiddels wel vast.

Slaap telt ook mee. Te weinig slaap verhoogt je cortisol en insuline, en die stress slaat neer op je huidkwaliteit. Dezelfde stress-route verklaart waarom huidziektes als eczeem vaak opvlammen in drukke, stressvolle periodes.

Een deel van huidveroudering is gewoon aanleg: je genen en je huidtype bepalen veel. Een lichte huid met blauwe ogen veroudert doorgaans sneller dan een donkere huid. Daar kun je weinig aan veranderen.

De externe factoren kun je wel beïnvloeden. UV-straling is de grootste, daarnaast roken, stress en voeding. Wat er gebeurt: je huid verliest elasticiteit en maakt minder collageen aan, waardoor rimpels makkelijker ontstaan. Tegelijk slinkt je botstructuur een beetje, waardoor de huid er meer overheen gaat hangen. En UV-licht geeft DNA-schade die zorgt voor vlekjes en plekjes.

Belangrijk om te weten: dure anti-rimpelcrèmes doen voor je rimpels weinig. Het actieve middel dat echt werkt (vitamine A-zuur) krijg je niet zomaar over de toonbank. De afgeleide die in gewone crèmes zit, doet voor je rimpels niets. Wat dermatologen zelf wel allemaal gebruiken? Zonnebrand.

Huidkanker komt veel voor en het aantal melanomen, de gevaarlijke vorm, stijgt nog steeds. De meeste melanomen zijn oppervlakkig en goed te behandelen door ze weg te halen, vooral als je er vroeg bij bent. Daarom is zelf opletten zo belangrijk.

Dermatologen gebruiken de ABCDE-regel. Voor jezelf thuis komt het hierop neer:

• A – Asymmetrie: de ene helft van de moedervlek lijkt niet op de andere.
• B – Border (rand): rafelige of onregelmatige randen.
• C – Color (kleur): meerdere kleuren, of een blauwe, witte of ongewone tint.
• D – Diameter: groter dan ongeveer een potloodgom, of groeiend.
• E – Evolutie: verandering in vorm, kleur of dikte, of spontaan bloeden of jeuken.

De kern van haar boodschap: “Dingen die veranderen zijn verdacht.” Verandering is niet altijd kanker, maar het is wel het signaal om te laten kijken. Haar tip om verandering te zien: maak er een momentje van. “Maak eens in de zoveel maanden een momentje om naar de moedervlekken te kijken” en maak er foto’s van, zodat je later kunt vergelijken. Verandert een plekje na een paar maanden niet, dan mag je redelijk gerust zijn.

Trek aan de bel bij een plekje of moedervlek die:

• verandert van vorm, kleur of dikte;
• spontaan gaat bloeden of jeuken zonder duidelijke reden;
• er duidelijk anders uitziet dan al je andere plekjes (het lelijke eendje);
• jou gewoon een niet-pluis-gevoel geeft.

Een dermatoloog kijkt met een vergrootglas (dermatoscoop) dieper in de huid en kan beoordelen of iets weg moet. Dermatologen halen liever een plekje te veel weg dan te weinig, dus voel je niet bezwaard om iets te laten checken.

Ga ook naar de huisarts als een huidklacht je leven raakt: aanhoudende jeuk, slecht slapen door je huid, of veel last van eczeem. Voor een gezonde huid geldt geen aparte controle, maar voor twijfelgevallen geldt: laat kijken in plaats van afwachten.

• Zonnebrand-mythes ontkracht
• Voeding voor je brein